Cijfers

Aantal tienermoeders in Nederland

Met 5,3 geboorten per duizend jonge moeders van 15-19 jaar is Nederland een van de landen met het minst aantal jonge moeders^[1]. In 2010 werden er 2536 kinderen geboren bij een moeder die jonger was dan 20 jaar (totaal aantal geboorten in Nederland: 184397). In 2009 waren dit er 2636.

Dit wil niet zeggen dat de preventie van zwangerschappen bij jonge meiden minder aandacht behoeft.
Ten eerste blijkt het aantal tienermoeders toe te nemen als de aandacht voor de problematiek verslapt, zoals in de tweede helft van de jaren negentig van de vorige eeuw gebeurde.
Ten tweede lopen tienermoeders een groot risico om alleenstaand moeder te worden en daarmee voor lange tijd in een achterstandspositie terecht te komen. Achter het gunstige Nederlandse cijfer gaan dus voor sommige groepen - met name Antilliaanse en Surinaamse tienermoeders - veel minder gunstige omstandigheden schuil^[2].

--------------------------------------------------------------------------------

^[1]   Centraal Bureau voor de Statistiek (2010).

^[2]   Garssen, J. "Jonge moeders in statistisch perspectief. Historie, internationale aspecten, etnische achtergronden en toekomstverwachtingen. "In: Offerman, H. (red.). Andere tijden, andere meiden.? Amsterdam: Uitgeverij SWP (2005).

Cijfers tienermoeders zoeken met Landelijke Jeugdmonitor

Een manier om specifiek per gemeente te weten hoeveel jonge moeders er zijn is via de Landelijke Jeugdmonitor van Ministerie van Jeugd en Gezin. Deze monitor wordt bijgehouden door het CBS en is via internet vrij toegankelijk. Zoeken naar cijfers doet u als volgt:

• Ga naar de Landelijke Jeugdmonitor van CBS: http://jeugdmonitor.cbs.nl
• Klik op 'jongeren en gezin'
• Klik bij 'tienermoeders' op het landkaartje van Nederland waar boven staat 'regio'
• Klik onderaan: 'pas de tabel' aan je wordt doorgeschakeld naar Statline.
• Klik op de cirkel met de pijl naar links waar bij staat: 'pas de gegevens aan'
• Klik op tabblad 'regio's' en klik op mapje 'regio's'
• Klik op mapje 'gemeenten' en vink bovenste hokje aan waar staat 'gemeenten' (zodat alle gemeenten aan gevinkt zijn).
• Klik op de cirkel met pijl naar rechts waar bij staat: 'toon gegevens'
• Nu is een lijst zichtbaar met aantal tienermoeders (dus niet geboorten alleen) van de provincies en de individuele gemeenten. Inclusief een spreiding over enkele jaren.
  

Cijfers tienermoeders zoeken via www.watdoetjegemeente.nl

Op de website  www.watdoetjegemeente.nl staan de gegevens uit het databoek Kinderen in Tel. Deze gegevens zijn gerangschikt naar de specifieke criteria waar Kinderen in Tel naar kijkt. Het betreft hier geen absolute aantallen, maar percentages. Bijvoorbeeld: hoeveel tienermoeders per 1000 meisjes in een specifieke gemeente.

Op de website kunnen de gegevens op verschillende manieren worden getoond. Na het openen kan gekozen worden voor een rapport op hoofdlijnen per gemeente. Een ambtenaar hoeft dan alleen zijn/haar gemeente te selecteren en het rapport verschijnt. Ook kunnen gemeenten met elkaar worden vergeleken op specifieke onderwerpen, bijvoorbeeld tienermoeders. Na het klikken op 'vergelijk gemeenten' dient het onderwerp geselecteerd te worden uit de lijst. Vervolgens klikken op het tabblad 'gebieden' en door 'alle gemeenten' uit te schakelen en specieke gemeenten te selecteren (bijvoorbeeld vergelijkbaar in grootte), worden de gegevens van die gemeenten getoond.

Hoe vind ik mijn gemeente met het onderwerp tienermoeders? Op de website staat bovenin 'direct naar cijfers'. Als dat wordt aangeklikt verschijnt het menu met onderwerpen links. Klik op het onderwerp 'bevolking' en er verschijnt een keuze menu onder. Klik aan 'inwoners' en wederom volgt een detaillering. Vink nu aan 'tienermoeders' en de gegevens worden getoond van alle gemeenten. Bij de cijfers staat een menu 'perioden', dat kan aangeklikt worden om meerdere jaren (van 2004 tot 2006) te selecteren en gezamenlijk getoond te worden.

Cijfers tienermoeders zoeken via CBS (StatLine)

Het opzoeken van gegevens over jonge moeders kan bijvoorbeeld via StatLine van het Centraal Bureau voor de Statistiek.  Deze database is toegankelijk vanaf de website van het CBS.Statline is een handig hulpmiddel om op een eenvoudige manier cijfers te vinden over specifieke onderwerpen en specifieke gemeenten. Stel u wilt weten hoeveel kinderen er geboren zijn in 2008 bij vrouwen onder de 20 jaar. Dit doet u zo:

• Ga naar www.cbs.nl
• Klik bovenin op het tabblad 'cijfers'
• Klik links in het rijtje op 'StatLine databank'
• Start de databank door op de foto te klikken
• Kies het blad 'thema' onderin en vervolgens voor 'bevolking' en daarna 'geboorte'
• In het rijtje daarna staat 'leeftijd moeder'
• Klik op de cirkel met pijl waar onder staat 'maak keuze'
• Zet een vink bij 'onderwerpen'
• Klik het tabblad 'leeftijd van de moeder'
• Selecteer de map 'leeftijdsgroeptotalen'
• Klik op het mapje 'vijfjaars leeftijdsgroepen'
• Zet een vink bij 'jonger dan 20 jaar'
• Klik op het tabblad 'perioden'
• Klik op het tabblad 'alle jaren'
• Selecteer het jaar van keuze
• Klik op de cirkel met de pijl waaronder staat 'toon gegevens'
• StatLine laat nu alle geboorten zien.
  

Overzicht aantal tienermoeders 2000-2010 per gemeente gegenereerd uit de Landelijke Jeugdmonitor

In onderstaand overzicht staat het aantal tienermoeders vermeld per gemeente.

bron: Landelijke Jeugdmonitor

Grote steden meer tienermoeders, kaart RIVM, 2008

In Nederland zijn er niet veel tienermoeders. En het is overigens ook niet per definitie een probleem. In sommige gemeenschappen is het meer geaccepteerd om al op jonge leeftijd moeder te worden.

De gemeente met het hoogste percentage is de gemeente Lelystad (1,9%). Verder zijn het de grote steden en gemeenten in het noorden van het land die hoger scoren dan het landelijk gemiddelde. De meeste gemeenten hebben een lager percentage dan het Nederlands gemiddelde. In 72 gemeenten is het percentage zelfs 0%.

Deze kaart is afkomstig uit een onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut en is onderdeel van een serie kaarten. In dit onderzoek wordt op basis van twaalf indicatoren de leefsituatie van jongeren in beeld gebracht. Op basis van alle indicatoren is een zogenaamde overall score berekend. Ten slotte is met deze score een rangorde bepaald. Van de slechtste waarde 1 tot de beste waarde 443. Deze rangorde wordt in de kaart Jeugdscore 2008 weergegeven.

bron: RIVM

Zorgatlas aantal tienermoeders per gemeente

In Nederland zijn er niet veel tienermoeders. En het is overigens ook niet per definitie een probleem. In sommige gemeenschappen is het meer geaccepteerd om al op jonge leeftijd moeder te worden.

De gemeente met het hoogste percentage is de gemeente Lelystad (1,9%). Verder zijn het de grote steden en gemeenten in het noorden van het land die hoger scoren dan het landelijk gemiddelde. De meeste gemeenten hebben een lager percentage dan het Nederlands gemiddelde. In 72 gemeenten is het percentage zelfs 0%.

Deze kaart is afkomstig uit een onderzoek van het Verwey-Jonker Instituut en is onderdeel van een serie kaarten. In dit onderzoek wordt op basis van twaalf indicatoren de leefsituatie van jongeren in beeld gebracht.

Kinderen in Tel; databoek 2010: kinderrechten als basis voor lokaal gezondheidsbeleid

Het onderzoek van Kinderen in Tel brengt de leefsituatie van de Nederlandse jeugd in beeld per provincie, gemeente en wijk. Ook geeft het boek aan welke gemeente de meeste vooruitgang heeft geboekt per onderzocht thema (indicator). Die indicatoren zijn bijvoorbeeld het aantal tienermoeders, speelruimte, achterstandsleerlingen, zuigelingensterfte, jeugdwerkloosheid en kindermishandeling. Ze zijn gebaseerd op het Internationale Verdrag voor de Rechten van het Kind, dat de VN aannam in 1989.

Sinds 2006
Al vanaf 2006 onderzoekt Kinderen in Tel de leefsituatie van de Nederlandse jeugd. De algehele tendens over vijf jaar is dat er voor de meeste indicatoren sprake is van een verbetering voor kinderen. Dit is mede het gevolg van een aantal veranderingen in het jeugdbeleid waarvoor vanuit Kinderen in Tel is gepleit: er is een minister voor Jeugd en Gezin, er zijn steeds meer wethouders jeugd aangesteld en in het lokale jeugdbeleid is meer aandacht voor kinderrechten. Zo is het aantal tienermoeders in Rotterdam over de afgelopen 5 jaar gehalveerd. Datzelfde geldt voor het aantal voortijdige schoolverlaters in de gemeente Sluis.

Verschillen binnen gemeenten groter
Het onderzoek maakt ook zichtbaar dat, ondanks de verbeteringen, de verschillen binnen gemeenten soms groter worden. Zo is in de minst scorende wijken van Nederland de situatie juist verslechterd; kinderen in gemeenten in Noord-Nederland en bepaalde wijken in de grote steden profiteren niet van de verbeteringen; in Nederland leven nog steeds bijna 200.000 kinderen in een achterstandspositie; vanwege de kredietcrisis zal de jeugdwerkeloosheid in Nederland de aankomende jaren alleen maar stijgen. Kortom, de verbeteringen komen vooral ten goede aan kinderen in de best scorende wijken, in de minst scorende wijken gaat het nog steeds slecht.

Zorgen
Kinderen in Tel maakt zich zorgen dat de kinderen die nu al in armoede leven het nog moeilijker gaan krijgen. Met de gemeenteraadsverkiezingen en de geplande bezuinigingen in het verschiet, moeten gemeenten daarom goed in de gaten houden dat ze met hun bezuinigingsplannen de meest kwetsbare kinderen ontzien. Want als kansen voor kinderen ongelijk verdeeld zijn kost het veel meer tijd, geld en inspanning om de daardoor ontstane problemen als schooluitval en criminaliteit, later op te lossen.