Werken met tienermoeders

Doelstelling: werken met tienermoeders

Het doel van de begeleiding aan tienermoeders en -vaders is hen handvatten aan te reiken om zelf weer hun leven vorm te geven met kind, opleiding en/of werk.

De visie op het begeleiden van jonge moeders gaat uit van empowerment. Dit gebeurt onder andere door het ontwikkelen van hun eigen kwaliteiten en krachten en het vergroten van de zelfredzaamheid en het zelfvertrouwen. Door het gezamenlijk bespreken van (de vaak praktische) problemen, door zelf niet direct met pasklare oplossingen te komen, maar het zoekproces naar de oplossing te begeleiden, leren tienermoeders zelf de eigen krachten te ervaren.
Het groepsaanbod vanuit 'Heft in eigen hand' en de individuele begeleiding vanuit de basishouding beschreven in de methodiekbeschrijving 'Hoe doe jij dat? .......Nou gewoon!' gaat uit van het versterken van de empowerment.

Aandacht voor de omgeving
In het werken met tienermoeders heb je niet alleen met de moeder te maken. De moeder maakt altijd deel uit van een sociale omgeving- familie, partner, vrienden, buurt, school, werk - zelfs al leidt deze tienermoeder een op het eerste gezicht nog zo geïsoleerd leven. In het werken met tienermoeders vindt de Fiom het belangrijk dat er oog is voor deze sociale netwerken. De Fiom onderzoekt dan ook binnen haar begeleiding wie de moeder tot steun kan zijn.

Een uitgebreide visie van de Fiom op de doelgroep tienermoeders staat beschreven in het draaiboek 'Heft in eigen hand' en de methodiekbeschrijving 'Hoe doe jij dat?.......Nou gewoon!'

Problematiek tienermoeders uitgewerkt in leefgebieden

Vragen die jonge moeders hebben, zijn te categoriseren naar een aantal leefgebieden.
Huisvesting en financiën staan als eerste genoemd omdat de aandacht van jonge moeders vaak in eerste instantie naar deze twee leefgebieden uitgaat. Praktische zaken moeten immers geregeld zijn om verder te kunnen werken aan de toekomst.

De leefgebieden zien er als volgt uit.

Huisvesting
De woonsituatie van jonge moeders varieert nogal. Thuiswonend, samenwonend, begeleid wonend, zwervend van plek naar plek, bij familie/vrienden, zelfstandig of (tijdelijk) in een vorm van opvang.
Het is voor jonge moeders zeer moeilijk om zelfstandige woonruimte te krijgen. Het huidige woningaanbod en de manier van toewijzing van sociale en particuliere huurwoningen is niet gunstig voor jonge moeders.
Beperkende factoren zijn:

• de jonge leeftijd;
• een relatief laag inkomen/geen inkomen;
• "starter" zijn (lange wachttijden);
• een "slecht" imago van het alleenstaand jong moederschap.

Financiën
De meeste jonge moeders moeten rondkomen van weinig geld. Ze besteden hun geld aan vaste lasten, boodschappen, kleding en zaken voor hun kind. Ze houden weinig geld over voor zichzelf en hun eigen vrijetijdsbesteding. Veel jonge moeders hebben schulden omdat ze nog niet hebben geleerd hoe je met geld om moet gaan en/of niet weten waar ze wat betreft financiën recht op hebben of aanspraak op kunnen maken.

Sociaal functioneren
De grote verandering die de jonge moeder ondergaat door haar zwangerschap en moederschap kan haar sociale relaties beïnvloeden. De jonge moeder is meer aan huis gebonden wat het lastiger maakt haar sociale contacten in stand te houden. De zwangerschap kan ertoe leiden dat een breuk optreedt in de relatie met ouders en/of familie.
Tevens raken jonge moeders vaak (een deel van hun) vrienden of vriendinnen kwijt, omdat de verschillende levenswijzen niet meer op elkaar aansluiten. Ook de relatie met de biologische vader of een andere partner speelt daarbij een belangrijke rol. Hetzij op de achtergrond, hetzij in de geheimzinnigheid, hetzij omdat ze samenwonen, hetzij in het hoofd van de jonge moeder als hij niet in beeld is. Huiselijk geweld komt regelmatig voor bij jonge moeders. 

Psychisch functioneren
Het welbevinden van de cliënt, inclusief eventueel psychiatrisch ziektebeeld en verslavingsgedrag. Hierbij gaat het om het zelfbeeld van de jonge moeder en hoe de opvoedingsvaardigheden van de moeder zijn, zoals positief en consequent opvoeden, grenzen stellen binnens- en buitenshuis en communiceren met het kind.

Zingeving
"Wat geeft jouw leven zin", zoals: "ik wil een goede moeder zijn". Het gaat om de motivatie om iets te gaan bereiken. Veel jonge moeders gaan voor hun kind en willen hun leven in positieve zin veranderen.

Lichamelijk functioneren
Hierbij gaat het om een goede lichamelijke verzorging en goede eetgewoonten, het nemen van verantwoordelijkheid op het gebied van eten, kleding, lichamelijke hygiëne, gezondheid.

Praktisch functioneren
Hoe voert de jonge moeder huishoudelijke taken uit (schoonmaken, boodschappen, wassen, eten koken)? Hoe ervaart de moeder het reizen met het openbaar vervoer? Heeft de jonge moeder noodzakelijke verzekeringen afgesloten? Hoe gaat de jonge moeder met afspraken om? Hoe zit haar dag in elkaar, heeft ze kinderopvang geregeld?

Dagbesteding
Daginvulling van de cliënt (werk, sociale activering, hobby's, studie / school, activiteiten)
Hierbij gaat het om betaald werk, hobby"s, opleiding/cursus. De meeste jonge moeders hebben hun opleiding voordat zij zwanger werden of als gevolg van de zwangerschap gestaakt.

Methodiekbeschrijving voor het werken met jonge moeders

De methodiek 'Hoe doe jij dat....nou gewoon' beschrijft de basishouding die in het werken met tienermoeders van essentieel belang is. De werkwijze is geschreven voor alle professionals die in hun werk met jonge moeders te maken hebben.

Bij de methodiekbeschrijving hoort een tweedaagse training waarin oplossingsgericht werken met jonge ouders centraal staat.
 

Het aanbod van de Fiom binnen het werken met deze methodiek is:

• methodiekbeschrijving werken met jonge moeders;
• training werken met jonge ouders, 1 of 2 daags;
• consultatie en advies.
   

De begeleiders binnen de al bestaande ontmoetings- en coördinatiepunten (Steady, Donna, JEM&kids) dragen tijdens hun werk de houding die beschreven staat in deze methodiekbeschrijving uit. Het is hun gemeenschappelijke ervaring dat de hier beschreven houding bij deze doelgroep werkt.
 

Basishouding
De basishouding zoals in deze methodiek beschreven, lijkt vanzelfsprekend. De praktijk wijst echter uit dat het niet voor iedereen even makkelijk is om zich deze houding werkelijk eigen te maken. Het hoeft niet zonder slag of stoot te gaan en kan veel vergen van mensen die deze houding niet gewoon zijn en gewend zijn te werken met cliënten die een specifieke hulpvraag hebben. Zelfreflectie, intervisie en intercollegiale toetsing bieden in zo'n situatie uitkomst.

Steun
Daarnaast is het belangrijk dat je er als medewerker van een bepaalde organisatie niet alleen voor staat. Het beleid en het management dienen overtuigd te zijn van het nut van het werken met deze methodiek. Daarnaast dienen ze de medewerker te ondersteunen in de uitvoering van deze werkwijze en ervan overtuigd te zijn dat deze doelgroep een andere aanpak vereist.

Praktijkmap jonge moedergroepen

De Fiom, Stade Advies en JSO hebben de praktijkmap 'Heft in eigen hand' ontwikkeld om bijeenkomsten met jonge moeders te organiseren. In de map zijn vijf thema"s uitgewerkt in 26 bijeenkomsten voor jonge moeders.

Deze vijf thema's zijn:
- visie op moederschap;
- je kind;
- onafhankelijk zijn;
- zelf jong zijn;
- relaties.

Naast deze bijeenkomsten geeft de map informatie over
- de achtergronden van jonge moeder's;
- de visie die aan de jonge moedergroepen ten grondslag ligt;
- de vaardigheden van de begeleiders van deze jonge moedergroepen;
 
Website "Heft in eigen hand"
Op de website heft in eigen hand is alle informatie uit de map opgenomen. Alle bijeenkomsten kunnen gratis worden geprint vanaf de website.

Richtlijn opzetten tienermoederontmoetingspunt (TOP)

De Fiom kan gemeenten ondersteunen bij de ontwikkeling van een centraal ontmoetings / en coordinatiepunt. De ondersteuning is gericht op:

• het aanbieden van de schriftelijke richtlijn hoe een ontmoetings/ en coordinatiepunt op te zetten;
• begeleiden van op opzetten van een TOP;
• voorzitten van de stuurgroep van een TOP;
• begeleiding van de uitvoering van een TOP.

Wat is een centraal ontmoetings / coordinatiepunt?
Zwangere meiden en jonge moeders staan voor een uitdagende taak: jongere en ouder zijn, volwassen worden, het afmaken van een opleiding en/of het vinden van werk en de opvoeding van hun kind. De huidige maatschappij is niet ingericht op jonge moeders. Door hen, hun ouders en kinderen in vroeg stadium ondersteuning te bieden, kunnen problemen op verschillende gebieden worden voorkomen.

Jonge moeders kunnen bij het punt terecht voor informatie, advies en ondersteuning. Indien nodig wordt er samen met hen een trajectplan gemaakt. Bij het punt is actuele kennis aanwezig van de wet en regelgeving op het terrein van kinderopvang, familierecht, jeugdzorg, sociale zekerheid, studiefinanciering. De samenwerking tussen verschillende instellingen en gemeentelijke diensten wordt vanuit dit punt gecoordineerd.

Wat staat er in de richtlijn?
In de richtlijn is een beschrijving terug te vinden waarom een aparte aanpak nodig is voor jonge ouders. Daarnaast worden er 4 stappen uitgewerkt die nodig zijn om zo'n punt op te zetten.
De richtlijn is gemaakt door een landelijke werkgroep van beroepskrachten die werken voor en met jonge moeders. De richtlijnen zijn vooral bedoeld voor professionals die werkzaam zijn in de welzijnssector, de hulpverlening, het onderwijs of in de reïntegratiesector. Maar ook voor jonge moeders zélf die in samenwerking met de gemeente of organisaties een centraal ontmoetings- en coördinatiepunt willen opzetten.

Tienermoedernetwerk

Onze samenleving zit behoorlijk ingewikkeld in elkaar. Er zijn veel organisaties die zich met veel verschillende onderwerpen bezighouden. Voor een tienermoeder is het vaak lastig om te weten waar ze terechtkan met vragen. Om kinderopvang te regelen, heeft een tienermoeder de kinderopvangorganisatie, de gemeente, de belastingdienst, de school of haar werkgever nodig. Ook moet er een aantal (ingewikkelde) formulieren worden ingevuld.

Vanuit preventief oogpunt is de Fiom op diverse plaatsen in Nederland gestart met 'tienermoedernetwerken'. In deze netwerken participeren alle ketenpartners die met tienermoeders werken opdat zij niet van loket naar loket worden gestuurd. De Fiom beoogt hiermee de bevordering van de samenwerking tot een sluitende keten.

Het aanbod van de Fiom is gericht op:

• het opzetten van een netwerk, bijeenbrengen belangrijke partners in de (deel)gemeente; 
• voorzitten en onderhouden van het netwerk.

Ontmoetingspunt
De tienermoeders en - vaders zien 'het bevorderen van een sluitende keten'  terug in de ontmoetings- en coordinatiepunten voor jonge moeders en vaders en hun kinderen die er in verschillende steden voor hen worden ontwikkeld.

Tienermoederontmoetingspunt (TOP)

Het tienermoederontmoetingspunt is een centraal punt waar instellingen en gemeentelijke diensten samenwerken om eenduidige informatie te verstrekken. Bovendien vinden de jonge moeders er een plek om samen te komen voor ontmoeting en het uitwisselen van ervaringen om ervoor te zorgen dat zij niet in een isolement terecht komen.

Noodzaak
De problemen die jonge moeders ondervinden zijn complex. De jonge vrouwen worden zwanger op een moment dat ze zelf volop in een ontwikkeling naar volwassenheid zitten. Vervolgens komt ze in een scala aan dilemma's te staan:

• Ga ik door met mijn werk of opleiding, kan ik dat combineren met de zorg voor mijn kind?
• Hoe reageert mijn omgeving (ouders, vriendinnen, school) op mijn zwangerschap?
• Kan ik steun verwachten van deze mensen?
• Blijf ik thuis bij mijn ouders of zoek ik zelfstandige woonruimte?
• Krijg ik een uitkering en zo ja, hoeveel?
• Hoe ga ik het kind opvoeden? Kan ik dat wel?
• Hoe ga ik om met de vader van mijn kind?
• Hoe regel ik opvang voor mijn kind als ik een keer uit wil?

Er volgt een zoektocht in het woud van instellingen. Voor veel moeders is het niet helder waar wat te vinden. Hiervoor is het belangrijk dat er speciale Tienerouder Ontmoetings Punten (TOP) worden opgezet.

Eigen plek
Jonge moeders hebben door hun vaak slechte financiële situatie, de veelal niet afgeronde opleiding en de vooroordelen die over hen heersen, een zwakke maatschappelijke positie. Bij veel jonge moeders is daarnaast sprake van 'multi-problem situaties'. De maatschappij stelt hoge eisen aan jonge moeders. Zij dienen naast hun zorgtaken ook in hun eigen inkomen te voorzien.
Het is daarom uitermate belangrijk dat jonge moeders een eigen plek hebben, waar ze met respect behandeld worden en zich veilig voelen. Een centraal ontmoetings- en coordinatiepunt heeft een sterk preventieve functie. Door zwangere meiden en jonge moeders al in een vrioeg stadium te ondersteunen, kan worden voorkomen dat er later problemen ontstaan. Dit geldt zowel met betrekking tot de moeder als tot het kind.

Vorm
Afhankelijk van het aantal jonge moeders in een gemeente is er de keuze tussen een aparte voorziening of het aanhaken bij een bestaande (liefst laagdrempelige en centraal gelegen) voorziening. Voorbeelden van bestaande voorzieningen zijn: Centrum voor Jeugd en Gezin (CJG), Jongeren Informatie Punt, een vrouw-kindcentrum, een moedercentrum, een WMO-loket of een jongerenloket. 

Voorbeelden
Op diverse plekken in Nederland functioneren dergelijke punten al.

• Eindhoven: JEM en kids 
• Hengelo: Donna Jonge Moedercentrum
• Rotterdam: Steady.

Training werken met tienermoeders

In 2008 is een methodiek ontwikkeld voor het werken met tienermoeders: 'Hoe doe jij dat? Nou, gewoon...!' Om volgens deze methodiek te kunnen werken biedt de Fiom een training aan voor hulpverleners die werken met jonge moeders tot 23 jaar.

Doel training
De training bestaat uit 4 bijeenkomsten. Iedere bijeenkomst duurt 4 uur. Centraal in de training staat de communicatie en bejegening van tienermoeders. Daarnaast gaat het bij deze training om het in kaart brengen van de problemen op alle levensgebieden en de methodische begeleiding van de jonge moeders. Interculturele aspecten zullen een rol spelen in de training.

Onderwerpen
In de training zal gebruik worden gemaakt van verschillende didactische werkvormen, zodat de deelnemer niet alleen kennis krijgt overgedragen maar zich de gewenste houding en vaardigheden ook eigen leert maken. In de training zullen o.a. de volgende onderwerpen aan de orde komen:

1.   De doelgroep (jonge moeder en adolescent, leefgebieden, het sociale netwerk)
2.   De werkwijze (vertrouwen en veiligheid, outreachende hulpverlening, 8 fasenmodel, intercultureel werken)   
3.   Kennis en houding (de hulpverlener als vraagbaak, verschillende gesprekstechnieken)
4.   Oplossingsgericht werken

Kosten
Voor informatie over de kosten kunt u contact opnemen met het Fiom-bureau bij u in de buurt. 

Website www.tienermoeders.nl

www.tienermoeders.nl is dé site voor zwangere meiden en jonge moeders!!!

Ook jonge (aanstaande) vaders en andere geïnteresseerden kunnen hier terecht. Op tienermoeders.nl komen jonge moeders met elkaar in contact, lezen ze ervaringen van andere jonge moeders en vinden ze praktische informatie.

Outreachend werken

Outreachende hulpverlening is nodig voor jonge moeders bij wie sprake is van een opeenstapeling van problemen:

• op uiteenlopende leefgebieden die met elkaar in verband staan;
• die onhanteerbare proporties aannemen of dreigen aan te nemen;
• die een negatieve invloed hebben op de ontwikkelingskansen van het (de) betrokken kind(eren);
• die een sta-in-de-weg zijn om de meer positieve mogelijkheden van de betrokkenen aan te spreken;
• bij wie hulp- en dienstverleners onvoldoende aansluiting vinden.

Bij outreachende hulpverlening gaat het om jonge moeders die in velerlei opzichten moeite hebben het hoofd boven water te houden en die door de bomen het bos niet meer zien. Een aantal van deze moeders is de macht over de gebeurtenissen in hun eigen leven kwijt. Andere moeders schieten zo in de passiviteit door de vele zaken die ze moeten regelen, dat een extra steun in de rug noodzakelijk is.
Deze meiden staan erom bekend dat ze moeilijk bereikbaar zijn voor instanties. De jonge moeders weten hen niet te vinden, de instanties laten te gemakkelijk weer los, werpen drempels op door voorwaarden te stellen of zijn door wachtlijsten onbereikbaar.

Wat vooral nodig is in deze multi-problem situaties, is dat begeleiders van achter hun bureaus vandaan komen. De begeleiding werkt letterlijk vanaf het huis waar de jonge moeder woont, is vaak intensief en praktisch van aard. Het leeuwendeel van de contacten doet zich voor, terwijl er iets anders gebeurt: schoonmaken, verven, rommel opruimen, papieren op orde brengen, helpen bij de contacten met reguliere begeleiders. Ondertussen leren de begeleider en de jonge moeder elkaar kennen, groeit er vertrouwen en ontstaat er ruimte om over persoonlijk kwesties te praten. Hoe meer ruimte er in het hoofd van de jonge moeder is, hoe meer ze zelf gedaan krijgt.

Het outreachend werken is opgenomen in de methodiekbeschrijving van de Fiom 'Hoe doe jij dat....nou gewoon'. Een draaiboek over de bejegening van tienermoeders.
In de training aan hulpverleners die werken met jonge moeders is outreachend werken een van de onderwerpen.

Ketenoverleg Jonge Moeders Groningen

In het Ketenoverleg Jonge Moeders Groningen zetten medewerkers van verschillende welzijns-, dienst- en onderwijsinstellingen zich in om de positie van jonge (a.s) moeders, vaders en hun kinderen te versterken en de kwaliteit van het aanbod en de ketenaanpak te verbeteren.

Preventieve doelgroep
- jong zwangeren en jonge moeders tot en met 23 jaar
- de kinderen van jonge moeders
- jonge (aanstaande) vaders
- betrokkenen uit het sociale netwerk, zoals de (groot)ouders

Doel
Toewerken naar een sluitende ketensamenwerking, zodat jonge moeders, vaders en hun kinderen beter worden geholpen. Dit gebeurt door:
. Uitwisselen van informatie, ervaringen en nieuwe ontwikkelingen
. Afstemmen van de werkzaamheden en het maken van samenwerkingsafspraken
. Signaleren van knelpunten en/of leemtes en het bespreken van mogelijke oplossingen
. Initiëren van nieuwe projecten, nieuwe ontwikkelingen in gang zetten
. Inbedden van nieuwe initiatieven in bestaand aanbod
. Deskundigheidsbevordering

Deelnemende instellingen
MJD, Alfa College, Noorderpoort College, Elker, Jongerenloket, OCSW afd. Leerlingzaken, RMC, KDV de Kangoeroe, Vrouwencentrum Jasmijn, COP-groep, JGZ 0-4 jaar, UMCG Medisch Maatschappelijk Werk en Fiom bureau Groningen.

Organisatie
Het Ketenoverleg komt 4 keer per jaar bijeen en vindt afwisselend plaats bij één van de partners. Organisatie en voorzitterschap worden verzorgd vanuit de Fiom Groningen.
Het overleg richt zich op ontwikkelingen in de stad en provincie.
Het Ketenoverleg functioneert in de huidige vorm sinds juni 2007, als opvolger van het Stedelijk Netwerk Jonge Moeders dat in 2000 is opgericht op initiatief van het Alfa College.

Contactpersoon Ketenoverleg
Fiom Groningen
Sandra van Loon, preventiewerker
Poststraat 2
9712 ER  Groningen
Tel: 050-3142020
e-mail: svanloon@fiom.nl     

Protocol schoolgaande zwangeren en tienermoeders Drechtsteden

Het Bureau Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten heeft een protocol “Schoolgaande zwangeren en tienermoeders” opgesteld voor scholen voor het voortgezet onderwijs en het ROC Da Vinci College in de Drechtsteden.

Doelgroep 
Het protocol is opgesteld ten behoeve van schoolgaande zwangeren en moeders tot 23 jaar.

Het protocol biedt scholen (meer specifiek: zorgcoördinatoren, mentoren en docenten) een praktische handreiking voor de begeleiding van jonge moeders en (ongewenst) zwangere leerlingen.
 
Wat 
De scholen die zich aan dit protocol gecommitteerd hebben, passen het protocol toe op alle leerlingen tot 23 jaar die nog geen startkwalificatie hebben.

Voor de groep tot 18 jaar geldt een wettelijke verplichting op basis van de Leerplichtwet. Voor de groep 18 tot 23 jaar gaat het om de sociale verplichting deze groep te ondersteunen in hun ontwikkeling tot een volwassen participant van de samenleving.

WMO prestatieveld 2: preventieve ondersteuning jeugd.

Hoe 
Het protocol is door Bureau Leerplicht gepresenteerd aan de scholen; de docenten zijn op de hoogte gebracht van de problematiek rondom zwangerschap en tienermoederschap.

Binnen iedere school is een aandachtsfunctionaris benoemd (meestal de zorgcoördinator); deze begeleidt en ondersteunt de zwangere leerling/ schoolgaande moeder.

Bureau Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten bewaakt de uitvoering van het protocol; registreert verzuim en voortijdig schoolverlaten en monitort het effect van de specifieke aanpak voor zwangere leerlingen en schoolgaande moeders op lange termijn.

Waarom 
Het protocol is opgesteld om verregaande uitval van onderwijs onder zwangere leerlingen en schoolgaande jonge moeders te voorkomen.
Vroegtijdige schooluitval is een oorzaak van jeugdwerkloosheid en onvoldoende maatschappelijke participatie; door de jonge moeders (tot 23 jaar) en zwangere leerlingen te ondersteunen in hun schoolloopbaan wordt deze sociale achterstand beperkt.

Tijd 
De tijdsinspanning van een aandachtsfunctionaris is geheel afhankelijk van de problematiek en de sociale redzaamheid van de zwangere leerling of schoolgaande moeder.

Resultaat 
Het protocol is in mei 2008 van kracht gegaan en is voor onbepaalde duur.
Uit cijfers blijkt dat het aantal voortijdig schoolverlaters onder de doelgroep zwangere leerlingen en jonge schoolgaande moeders is gedaald.

Bureau Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten (BLVS) wil het procol in de nabije toekomst uitrollen over de regio Zuid-Holland Zuid, het gehele werkgebied van BLVS.

Financiering 
De bekostiging valt onder de reguliere kostenposten van het onderwijs in de Drechtsteden en van Bureau Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten.

Contact 
Bureau Leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten
Professor Gunninglaan 12
3312 KX Dordrecht
078-6398090
www.leerplichtenvoortijdigschoolverlaten.nl
beleidsmedewerker: mw. J.R. Bouwmeester

Documentatie 
Protocol schoolgaande zwangeren en tienermoeders, Bureau leerplicht en Voortijdig Schoolverlaten, mei 2008

Werkbijeenkomst Jonge Moeders, Gemeente Dordrecht, 14 december 2009

1.  Beschrijving doelgroep:

Vertegenwoordigers van diverse instellingen regio Zuid-Holland Zuid betrokken bij zorg voor, opvang van en hulpverlening aan Jonge Moeders en beleidsmakers van de gemeente Dodrecht

  2.  Doelstelling:

·         Informatie verkrijgen over de aanpak van het werken met Jonge Moeders in Hengelo en Eindhoven (twee vergelijkbare steden)

·         Inspiratie op doen

·         Gezamenlijk aanzet maken voor Sociale Kaart en stroomschema om samenwerking te verbeteren en beter onderling door te verwijzen

·         Opening crisisplaatsen voor Jonge Moeders Short Stay Facility

  3. Korte beschrijving inhoud:  

·         Landelijke sprekers geven hun visie op de zorg voor jonge moeders.

·         De gemeente formuleert haar ambities.

·         Hulpverleners en organisaties inventariseren het hulpaanbod op het gebied van hulp en begeleiding voor jonge moeders (in samenwerking met JSO).

·         Op basis van die inventarisatie stellen we een stroomschema en sociale kaart samen zodat we een betere keten van preventie, begeleiding en zorg kunnen aanbieden.

4.  Bereiken en betrekken van de doelgroep:

De gemeente Dordrecht heeft diverse instellingen in de regio Zuid-Holland Zuid uitgenodigd voor deze gevarieerde interactieve bijeenkomst over een belangrijk knelpunt in de hulpverlening. De deelnemers werden mede aangedragen door JSO en Fiom.

    5.  Resultaat/ effect:

·         De totstandkoming van een stroomschema en sociale kaart voor de hulpverlening aan Jong Zwangeren en Jonge ouders in Zuid-Holland Zuid

·         Netwerkcontacten

·         De ingebruikname van crisisplaatsen voor jonge moeders in Dordrecht

·         Aankondiging van de training hulpverlening aan Jonge Moeders door Fiom

    6. Succes factoren:

·         Gemeente erkent de extra aandacht voor Jonge moeders en zet zich hier voor in

·         Enthousiast deelname van alle betrokkenen

·         Netwerkcontacten, nieuwe samenwerkingsverbanden

  7. Knelpunten en of risico"s:

Eenmalige bijeenkomst, vervolg is afhankelijk van inzet van instellingen.

  8.  Indicatie van de kosten(posten):

Inzet alle betrokken instellingen.

Kosten voor ontwikkeling van Stroomschema en Sociale kaart

  Financieringsbron(nen):

Gemeente Dordrecht

  10. Tips voor anderen:

De informatie van de Tienerouderontmoetingspunten in Hengelo (Donna) en Eindhoven (JEM&kids) waren zeer inspirerend.

 11. Ondersteunend materiaal:

n.v.t.

Contactgegevens

Naam contactpersoon: Bianca Kanters

Functie: Preventiewerker

Telefoonnummer: 076 543 67 67

e-mail adres: bkanters@fiom.nl

Naam organisatie: Stichting Ambulante Fiom

Adres van de organisatie: Nonnenveld 127, 4811 DW Breda

Verwijsindex risicojongeren

De verwijsindex risicojongeren moet hulpverleners en gemeenten beter laten samenwerken. De verwijsindex is een digitaal systeem dat meldingen van hulpverleners registreert over problemen met jongeren tussen 0 en 23 jaar. Wanneer er 2 of meer meldingen over dezelfde jongere binnenkomen, krijgen de betrokken hulpverleners - ook in andere plaatsen - hierover een mail.  Zo komen hulpverleners sneller met elkaar in contact en  kunnen met elkaar verdere behandeling bespreken.

Alle gemeenten moeten nog dit jaar met de verwijsindex gaan werken. Momenteel zijn zo”n 300 van de ruim 440 gemeenten in Nederland al aangesloten bij de verwijsindex risicojongeren

Moraliteit in de hulpverlening aan jonge moeders

Methodiek Lima voor zwangere tieners en jonge moeders tussen 12 en 18 jaar

Kompaan en De Bocht heeft een behandelmethode voor tienermoeders met gedragsproblemen ontwikkeld: de Lima-methodiek.

Vanaf december 2006 kent De Bocht al de aparte afdeling Lima voor zwangere tieners en jonge moeders tussen 12 en 18 jaar. In de afgelopen jaren heeft Kompaan en De
Bocht gewerkt aan een intensief behandelprogramma voor deze groep. Dit programma is gericht op het vergroten van de vaardigheden en daarmee op het verminderen van probleemgedrag. Einddoel is te zorgen dat de jonge (aanstaande) tienermoeder beschikt over voldoende vaardigheden en maatschappelijke redzaamheid om zo zelfstandig mogelijk een huishouden te voeren. Dit laatste kan al dan niet met ambulante ondersteuning.

Workshops en voorlichting Stichting Steunpunt Studerende Moeders

Stichting Steunpunt Studerende Moeders heeft diverse workshops ontwikkeld. Het afgelopen jaar hebben zij workshops verzorgd voor studenten van Hogeschool Inholland Amsterdam, De vrije Universiteit en voor het LOS HBO, de vereniging voor decanen in het Hoger onderwijs. De workshops kunnen op maat, afgestemd op de eigen wensen en behoeftes verzorgd worden. En kunnen zowel bij het Steunpunt als incompany (op locatie) verzorgd worden.

• Workshop zwangerschap; belemmering of motivatie voor de studie?
  Voor onderwijssteunend personeel; decanen, docenten en studiecoördinatoren.
  Wij merken op dat ook docenten, decanen, en studiecoördinatoren regelmatig met vragen kunnen zitten zoals; jonge moeders die hun tijd moeten zien te verdelen tussen het volgen van een opleiding en de zorg voor hun kinderen, hoe coach of begeleid je deze precies? En wat als een studente verteld dat zij zwanger is, hoe kun je daar op reageren? En hoe voorkom je onnodig studievertraging en vroegtijdig uitval bij deze groep studenten?
  Ook kunnen wet en regelgeving waarmee studerende moeders te maken kunnen krijgen allerlei vragen op wekken. Anderzijds komen ook studenten en jonge moeders zelf met steeds meer gerichte wensen en vragen omtrent studie en zorg combineren.
  Om antwoord te geven op al deze vragen en om expertise te kunnen delen heeft de Stichting Steunpunt Studerende Moeders een workshop ontwikkeld voor decanen, docenten, studiecoördinatoren en of andere belanghebbende die werkzaam zijn met studerende (a.s.) ouders.
  
  Het doel van deze 2,5 uur durende workshop is om studieloopbaan coaches, decanen, docenten en belanghebbende bewust te maken van de belemmeringen die zwangere studenten en studerende ouders kunnen ondervinden en hoe men daarmee om kan gaan ten einde vroegtijdig uitval en vertraging te voorkomen.
  Verbetering van de beeldvorming rondom zwangere studenten en studenten met kinderen, het kweken van begrip voor of bewustwording van de positie van studerende moeders, het in kaart brengen van de knelpunten die studerende moeders ervaren en het tijdig signaleren hiervan komen tot een adequate aanpak van de ondersteuning van de jonge studerende moeder. Maar ook realistisch kijken naar hoever je moet, kunt en wilt gaan.

• Workshops voor studerende ouders
  De combinatie van studie en gezin is een zware maar mag geen onmogelijke combinatie zijn. Het vergt echter wel een eigen benadering, een strakke planning en mogelijk ook wat praktische aanpassingen in het studieprogramma van zowel de onderwijsinstelling als de student. Het kan dan fijn zijn als er af en toe eens iemand met je mee kan denken of waar je terecht kan voor advies en vragen. De combinatie studie en zorg vergt nogal wat regel en uitzoek werk daarom geven wij in deze workshop antwoorden op een van de volgende vragen;
  welke studiemogelijkheden sluiten het beste aan op mijn situatie? hoe vind ik een balans in de combinatie van studeren en de zorg voor mijn kind/eren? Waar heb ik recht op als studerende moeder en hoe ga ik om met vooroordelen?Hoe regel ik de kinderopvang?Hoe knoop ik op financieel gebied de eindjes aan elkaar?
  Het doel van deze workshop is het verkrijgen van inzicht in de mogelijkheden, wat het steunpunt voor jou kan beteken en hoe je de website studerendemoeders.nl kan raadplegen.
  Tijdens de workshop staan we stil bij de belemmeringen, gaan we in op de mogelijkheden, de Wet Studiefinanciering, fondsmogelijkheden en hoe je kunt onderhandelen met docenten en medestudenten. Daarnaast inventariseren wij de behoeften, denken we na wat voor regelingen getroffen kunnen worden en wat een goed hogeschool of Universiteit beleid kan zijn. Van de door jou aangegeven input wordt een verslag c.q. beleidsnotitie gemaakt voor jouw onderwijsinstelling.
  Ook voor tienermoeders kunnen wij een soortgelijke workshop bieden. moeder kan het heft in eigen handen nemen; met een goed genoten opleiding worden de kansen op de arbeidsmarkt versterkt en creëert men een betere toekomst voor zichzelf en kind(eren). 
  
   
• Workshop studie en zorg
  Voor studieloopbaan coaches, mentoren, decanen en of andere trajectbegeleiders/ hulpverleners.
  
  Jonge moeders die hun tijd moeten zien te verdelen tussen het volgen van een opleiding en de zorg voor hun kinderen, hoe coach of begeleid je deze precies? Met de komst van de scholingplicht voor bijstand moeders zal het aantal studerende moeders in het onderwijs toe nemen maar hoe voorkom je onnodig studievertraging en vroegtijdig uitval bij deze groep studenten?
  Enerzijds roepen wet en regelgeving waarmee studerende moeders te maken kunnen krijgen allerlei vragen op. Anderzijds komen ook studenten en jonge moeders zelf met meer gerichte wensen en vragen omtrent studie en zorg combineren.
  
  Het doel van deze workshop is om studieloopbaan coaches, mentoren, decanen en begeleiders informatie te geven en bewust te maken van de belemmeringen die er spelen in het volgen van (MBO, HBO) onderwijs voor zwangere studenten en studenten met een zorgverplichting.
  Verbetering van de beeldvorming rondom studenten met (a.s.) kinderen, het kweken van begrip voor de positie waarin studerende moeders zich kunnen bevinden, het in kaart brengen van de knelpunten die studerende moeders ervaren en het tijdig signaleren hiervan komen tot een adequate aanpak van de ondersteuning van de jonge studerende moeder. Maar ook realistisch kijken naar hoever je moet, kunt en wilt gaan.

• Workshop Bijstand & Scholing 
  Voor beleid en medewerkers van sociale zaken en werkgelegenheid.
  
  De combinatie van zorg en een opleiding volgen is geen gemakkelijke. Er is een verhoogd risico op vroegtijdig schooluitval en terug van in bijstand positie. Met de komst van de scholingplicht moeten alle bijstand moeders werken of terug naar school. Dit vraagt om een eigen benadering en specifieke ondersteuning zodat de scholingplicht goed ten uitvoer gebracht kan worden binnen de eigen gemeenten.
  
  Enerzijds roepen wet en regelgeving waarmee bijstand moeders op weg naar scholing te maken krijgen allerlei vragen op. (denk hierbij aan studiefinanciering en andere financieringsmogelijkheden) Anderzijds komen ook de bijstand moeders zelf met meer gerichte wensen en vragen op het gebied van opleiding en zorg combineren.
  
  Het doel van deze workshop is om beleidwerkers en medewerkers waaronder klantmanagers van de sociale dienst informatie te geven en bewust te maken van de belemmeringen die bijstand moeders ervaren op weg naar of tijdens het volgen van een opleiding in het middelbare en hoger onderwijs. Maar ook de kansen en mogelijkheden voor bijstand moeders. Hoofddoel is natuurlijk een succesvolle uitstroom te vergroten dan wel te bevorderen.
  
  Verbetering van de beeldvorming rondom bijstand moeders, inzicht in de (financiële) positie van een studerende moeder in WSF, het kweken van begrip voor de posities, het in kaart brengen van de kansen en belemmeringen en het tijdig signaleren hiervan komen tot een adequate aanpak van de ondersteuning van de uitstromende bijstand moeder. Maar ook realistisch kijken naar hoever je moet, kunt en wilt gaan.

Netwerk Tienermoeders Alkmaar

Er zijn nogal wat instellingen die te maken heb met jonge (aanstaande) moeders. Om de lijnen tussen deze organisaties kort te houden, bestaat al ruim vijf jaar het Netwerk Tienermoeders Alkmaar.

Kenmerkend voor de doelgroep tienermoeders is dat ze op verschillende levensterreinen knelpunten ervaren. Niet alleen tijdens de zwangerschap, maar ook als het kind al naar school gaat. Waar liggen knelpunten, hoe pakken we ze aan? Welke informatie of welk aanbod is er en hoe komt de jonge moeder er terecht? Uitwisseling staat centraal tijdens het platform, maar ook expertiseoverdracht.

• Heeft u belangstelling om te participeren in het Netwerk Tienermoeders Alkmaar?
• Wilt u graag op de hoogte worden gehouden van de ontwikkelingen binnen het netwerk?
• Is er binnen uw instelling een contactpersoon die zich met dit thema bezighoudt en die als gastspreker een keer wil/kan aanschuiven bij het netwerk?
  

Laat het ons weten:
Leontien van de Wetering, Ambulant Informatie & Advies functionaris Kern8
Tel.: 072 514 3196
e-mail: leontien.van.de.wetering@kern8.nl
én
Leonie Gerards, Maatschappelijk werker en aandachtfunctionaris tienermoeders Stichting De Wering
Tel.: 088 007 50 00
e-mail: l.gerards@stichtingdewering.nl
Voorzitters van het Netwerk Tienermoeders Alkmaar

Meer informatie? U vindt een deelnemerslijst en de nieuwsbrieven in de externe linken!

Methodiek Werken met Jonge Vaders

In 2008 is er door de Fiom een methodiekbeschrijving ontwikkeld voor het werken met jonge moeders: "Een eigen plek en een aparte aanpak". Omdat de aanpak voor moeders niet één-op-één kan worden ingezet op jonge vaders, is er besloten een aparte methodiekbeschrijving te maken voor het werken met jonge vaders.
Jonge vaders zijn vaak erg moeilijk in beeld te krijgen. De jonge moeders zijn over het algemeen wel in beeld bij de hulpverlening. Zij zijn in de meeste gevallen bekend bij zorgverleners zoals verloskundigen en gynaecologen. Wanneer de jonge vaders in beeld zijn, hebben ze in de meeste gevallen (nog) een relatie met de moeder van hun kind.

De groep jonge vaders is zeer gedifferentieerd. In sommige gevallen weten de jonge vaders niet eens dat ze vader zijn, sommige jonge vaders hebben een zeer intense band met moeder en kind en anderen weten dat ze een kind hebben, maar hebben geen contact (meer) met het kind (en de moeder).  Dat maakt het daarom ook lastig om een goede manier te vinden om de jonge vaders te betrekken in de hulpverlening en de hulpverlening op de jonge vaders af te stemmen.
Om deze reden is het van belang een passende methodiek te ontwikkelen om handvatten te krijgen om met deze jonge vaders te werken.
In veel gevallen is het moeilijk jonge vaders in beeld te krijgen, tevens luistert het benaderen van jonge vaders zeer nauw. De juiste bejegening kan precies het verschil maken in het al dan niet openstaan van de jonge vader voor de hulpverlening.

De Fiom hoopt met deze werkwijze handvatten te kunnen bieden in de omgang met de jonge vaders. De Fiom biedt deze methodiek-in-ontwikkeling nu al aan zodat professianals er al mee aan de slag kunnen. Opmerkingen en suggesties zijn welkom.

Voor wie is deze werkwijze bestemd?
Deze werkwijze kan gebruikt worden door iedereen die met jonge ouders en hun kind werkt. Voor jonge moeders is er een methodiekbeschrijving voor het werken met jonge moeders (te bestellen via www.fiom.nl). Deze werkwijze sluit daarop aan. Tevens kan deze werkwijze worden gebruikt als keuzemodule bij de scholing "Hulpverlening aan jonge moeders tot 23 jaar" (zie www.fiom.nl).

Wat werkt bij jonge moeders

Met de term ‘jonge moeders’ worden doorgaans moeders tot 24 jaar bedoeld. Op jonge leeftijd moeder worden is niet per definitie een probleem. Of het een jonge moeder lukt zichzelf staande te houden en haar kind op te voeden, hangt nauw samen met haar eigen voorgeschiedenis en de aan- of afwezigheid van risico- en beschermende factoren. Wanneer er wel sprake is van problematiek als een laag opleidingsniveau, financiële- of huisvestingsproblemen of psychosociale problemen, kan dit negatieve gevolgen hebben voor het kind. Het is daarom van belang dat er effectieve interventies speciaal voor jonge moeders (en hun kind) bestaan.

Werkzame factoren
Er is een aantal werkzame factoren aan te wijzen die veelbelovend zijn bij interventies voor jonge (aanstaande) moeders. Zo is sociale steun erg belangrijk. Een interventie dient dan ook het sociale netwerk van de jonge moeder te betrekken. Andere werkzame factoren zijn: psycho-educatie, timing (een interventie voor jonge moeders is het meest effectief wanneer al vóór de bevalling wordt begonnen) en een nadruk op hechting (de ontwikkeling van een kind hangt nauw samen met de hechtingsrelatie tussen ouder en kind). Om veelbelovende en werkzame factoren meer bewijskracht te geven is meer onderzoek nodig.

Effectieve programma's
Hoewel er in Nederland nog beperkt onderzoek is gedaan naar wat werkt bij jonge moeders die problemen ervaren, is er vanuit de Verenigde Staten een aardige hoeveelheid literatuur beschikbaar. Uit de literatuur blijkt dat huisbezoeken, school gerelateerde programma’s en opvoedingsprogramma’s effectief zijn in de behandeling van jonge moeders.

Meer informatie
Meer informatie over werkzame elementen in de hulp aan jonge moeders is te vinden in: Wat werkt bij jonge moeders? Deze tekst is geschreven in het kader van het project 'Doorlichting op effectiviteit van het Amsterdamse jeugdzorgaanbod.' Een onderdeel van dit project bestond uit het bijeenbrengen van de beschikbare kennis over wat werkt bij jonge moeders. Het bovenstaande overzicht is hiervan het resultaat.

Bron: Dossier Jonge Ouders NJI